Gizli Depresyon Nedir? Fark Edilmesi Zor Belirtiler

Gizli depresyon ne anlama gelir?

‘Gizli depresyon’ resmi bir tanı adı değildir; ancak günlük dilde depresif belirtiler yaşadığı halde bunu çevresine belli etmeyen veya belirtileri daha çok bedensel ve davranışsal biçimde yaşayan kişiler için kullanılır. Kişi işe gidebilir, sosyal ortamlarda gülümseyebilir ve sorumluluklarını sürdürebilir. Bu dış görünüm nedeniyle hem kendisi hem de çevresi depresyon ihtimalini fark etmeyebilir. Özellikle yüksek sorumluluk duygusu olan kişiler, zorlandıklarını belli etmemek için uzun süre normal görünmeye çalışabilir.

PSİKİYATRİ İÇİN BİLGİ AL

Her zaman yoğun üzüntü görülmeyebilir

Depresyon denince akla ilk olarak belirgin üzüntü gelir; fakat bazı kişiler kendilerini üzgün değil, daha çok boş, yorgun veya hissiz olarak tanımlar. Eskiden keyif veren şeylerin önemini kaybetmesi, sürekli erteleme, sosyal etkinliklere katılsa bile zihinsel olarak orada olamama ve günün sonunda tükenmiş hissetme görülebilir. Kişi ‘Hayatımda ciddi bir sorun yok, neden böyle hissediyorum?’ diye düşünebilir. Bu nedenle yalnızca üzgün olup olmamak üzerinden değerlendirme yapmak yanıltıcı olabilir.

Bedensel yakınmalar ön plana çıkabilir

Bazı kişilerde baş ağrısı, mide sorunları, kas ağrıları, uyku bozukluğu veya sürekli yorgunluk gibi belirtiler daha belirgindir. Tıbbi kontrollerde açıklayıcı bir neden bulunamadığında psikolojik etkenler düşünülmeye başlanabilir. Bu durum bedensel belirtilerin ‘gerçek olmadığı’ anlamına gelmez. Ruhsal yük, uyku, kas gerginliği ve sinir sistemi üzerinden fiziksel yakınmaları etkileyebilir. Yine de benzer şikâyetler birçok tıbbi durumda görülebileceği için önce uygun fiziksel değerlendirmelerin yapılması önemlidir.

Aşırı çalışma ve sürekli meşgul olma

Depresif duygularla karşılaşmamak için sürekli çalışmak veya kendini yoğun bir programa sokmak bazı kişilerde dikkat çeker. Dinlenildiğinde düşünceler ağırlaştığı için kişi boş kalmaktan kaçınabilir. Dışarıdan bakıldığında üretken ve enerjik görünse de içeride belirgin bir tükenmişlik hissedebilir. Hafta sonlarında yataktan kalkmakta zorlanmak, tatilde bile rahatlayamamak ve başarı elde edildiğinde beklenen tatmini hissedememek bu tabloya eşlik edebilir. Bu davranışlar tek başına depresyon göstermez ancak başka belirtilerle birlikte değerlendirilmelidir.

Çevre ne fark edebilir?

Yakın çevre bazen kişinin daha çabuk sinirlendiğini, daha az konuştuğunu veya planlardan sık sık vazgeçtiğini fark eder. İşlevsellik tamamen bozulmadığı için sorun ‘yoğunluk’ ya da ‘stres’ olarak yorumlanabilir. Ancak aylar boyunca süren enerji kaybı, keyifsizlik ve sosyal geri çekilme kişinin yaşam kalitesini azaltabilir. Özellikle kişinin kendisine karşı sertleşmesi ve sürekli yetersiz hissetmesi önemli ipuçlarındandır. Sorunun görünür olmaması, önemsiz olduğu anlamına gelmez.

PSİKOTERAPİ İÇİN BİLGİ AL

Değerlendirme neden önemlidir?

Depresyonun hafif veya maskelenmiş biçimleri zaman içinde daha belirgin hale gelebilir. Psikiyatrik değerlendirmede yalnızca kişinin o gün nasıl hissettiği değil; uyku, iştah, enerji, odaklanma, ilgi alanları ve günlük işlevler birlikte değerlendirilir. Tedavi ihtiyaca göre psikoterapi, yaşam düzenlemeleri ve gerektiğinde ilaç tedavisini içerebilir. Kişinin ‘Ben hâlâ işimi yapabiliyorum, o halde depresyonda olamam’ düşüncesi her zaman doğru değildir. İşlevsellik korunurken de belirgin bir ruhsal yük bulunabilir.

Başarı depresyonu dışlamaz

İşinde başarılı olmak, düzenli görünmek veya sosyal ortamlarda neşeli davranmak depresif belirtilerin olmadığı anlamına gelmez. Bazı insanlar sorumluluklarını aksatmamak için büyük bir çaba harcar ve günün sonunda tüm enerjisini tüketir. Çevre yalnızca sonuçları gördüğü için bu çabayı fark etmeyebilir. Kişi de ‘işimi yapabiliyorsam ciddi bir sorunum olamaz’ diye düşünebilir. Oysa ruhsal değerlendirmede yalnızca işlerin tamamlanıp tamamlanmadığı değil, bunların ne kadar zorlanarak sürdürüldüğü de önemlidir.

Dinlenme neden yeterli olmayabilir?

Yoğun bir haftadan sonra dinlenmek çoğu kişiye iyi gelir. Depresif tabloda ise kişi izin gününde bile zihinsel olarak rahatlayamayabilir ve yaptığı hiçbir şeyden beklediği keyfi alamayabilir. Uyumak geçici olarak yorgunluğu azaltırken isteksizlik ve boşluk hissi devam edebilir. Bu durum yalnızca yoğun çalışmaya bağlı tükenmişlikten ayrımda bir ipucu olabilir. Belirtiler farklı yaşam alanlarına yayılıyorsa ve haftalar boyunca sürüyorsa, sadece daha fazla dinlenmeye çalışmak yerine kapsamlı değerlendirme yararlı olabilir.

Sessiz belirtiler de önemlidir

Kişi çevresine sorun yaşadığını anlatmıyor olabilir veya kendisi de neyin değiştiğini tam tarif edemeyebilir. Daha az heyecan duymak, hafta sonlarını yalnızca toparlanmaya ayırmak ve küçük görevlerden sonra bile bitkin hissetmek gibi sessiz değişiklikler zaman içinde anlam kazanır. Bu belirtileri küçümsememek, depresyonun daha erken fark edilmesine yardımcı olabilir.